RADOM -miasto - powiat grodzki - w centralnej Polsce w województwie mazowieckim nad rzekš Mlecznš. Największy - obok Kielc - oœrodek miejski w widłach Wisły i Pilicy. Stolica diecezji radomskiej. Centrum administracyjne, kulturalne i naukowe regionu radomskiego.Kalendarium * VIII-IX wiek – założenie wczesnoœredniowiecznej osady w dolinie rzeki Mlecznej (w rejonie dzisiejszego Starego Miasta) * II połowa X wieku – budowa grodu obronnego * 1155 – pierwsza pisana wzmianka o Radomiu w bulli papieża Hadriana IV * ok. 1300 – Stary Radom otrzymał prawa œredzkie * 1340 – Kazimierz III Wielki założył Nowy Radom * 1360 – Radom otrzymał prawo magdeburskie * 1360-1370 - Kazimierz Wielki funduje mury miejskie, zamek królewski, ratusz i koœciół farny pod wezwaniem œwiętego Jana Chrzciciela * 1383 – na sejmie w Radomiu obrano Jadwigę, córkę Ludwika Węgierskiego, królem Polski * 1401 – w Radomiu zawarto unię wileńsko-radomskš unię Polski z Litwš * 1481 – w Radomiu zamieszkał drugi syn Kazimierza Jagiellończyka, królewicz Kazimierz (obecny patron miasta), który pod nieobecnoœć przebywajšcego na Litwie ojca sprawował stšd rzšdy w Koronie * 1489 – na radomskim zamku wielki mistrz zakonu krzyżackiego Johann von Tieffen złożył hołd królowi Kazimierzowi Jagiellończykowi * 1505 – obradujšcy w Radomiu sejm uchwalił konstytucję Nihil novi oraz zatwierdził "Statut Łaskiego"- pierwszy zbiór praw państwa polskiego. * 1564 – według przeprowadzonej lustracji miasto liczyło 1800 osób, 180 domów, 14 jatek, 2 łaŸnie i 2 młyny. * 1613 – Radom stał się siedzibš Koronnego Trybunału Skarbowego. * 1628 – miasto zostało zniszczone przez wielki pożar. * 1656 – podczas najazdu szwedzkiego, w Rynku, w domu nr 4 należšcym do Adama Gšski kwaterował król szwedzki Karol X Gustaw. * 1660 – po opuszczeniu miasta przez Szwedów liczyło ono 395 mieszkańców i 37 domów * 1737-1756 – budowa Kolegium Pijarów, według projektu Antonio Solariego * 1763 – przeniesienie Trybunału Skarbowego do Warszawy, Radom liczył 1370 mieszkańców i 137 budynków * 1767 – Karol Radziwiłł zawišzał w Radomiu konfederację reakcyjnej magnaterii i szlachty, uznajšcej rosyjski carat za gwaranta ustroju Rzeczypospolitej. * 1787 – Stanisław August Poniatowski powołał w Radomiu Komisję Dobrego Porzšdku. * 1795 – po II rozbiorze Polski Radom zostaje włšczony do zaboru austriackiego i staje się siedzibš Cyrkułu, Komisji Obwodowej, Trybunału Cywilnego i Sšdu Pokoju. * 1816 – powstaje województwo sandomierskie ze stolicš w Radomiu * 1817 – założenie pierwszej œwieckiej szkoły elementarnej * 1819 – Fryderyk August Schnierstein otworzył zakład garbarski, zapoczštkowujšc przemysłowy rozwój miasta. * 1825-1827 – wzniesienie gmachu Komisji Województwa Sandomierskiego według projektu Antonio Corazziego * 1827 - z inicjatywy ks. Kazimierza Kłaczyńskiego powstaje Radomskie Towarzystwo Naukowe * 1844 – Radom został stolicš guberni radomskiej, której granice sięgajš aż podkrakowskiego Miechowa * 1867 – miasto jako jedno z pierwszych w Królestwie otrzymało kanalizację; z guberni radomskiej wyłšczone zostajš południowe powiaty co daje poczštek guberni kieleckiej. * 1885 – uruchomienie linii kolejowej z Dęblina do Dšbrowy Górniczej * 1901 – uruchomienie w Radomiu jednej z pierwszych w Królestwie elektrowni oraz miejskiej sieci oœwietleniowej * 1905 - w Radomiu w trakcie strajków doszło do starć pomiędzy robotnikami a oddziałami carskimi. * 1911 – Radom liczył 51 934 mieszkańców. * 1918 - W Radomiu powstała Dyrekcja Okręgowa Kolei (po wojnie przeniesiona do Lublina) * 1935 – Radom uzyskał połšczenie kolejowe z Warszawš. * 1936-1939 - Radom wszedł w skład Centralnego Okręgu Przemysłowego, powstały Fabryka Chemiczna, Fabryka Broni, gazownia miejska, fabryka telefonów, fabryka obuwia. W okresie tym powstał Teatr Rozmaitoœci, nawišzujšcy do tradycji teatru radomskiego z pierwszej połowy XIX w. oraz filia Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie - zalšżek szkolnictwa wyższego w mieœcie. * 1938 – miasto liczyło 90 059 mieszkańców. * 1939-1945 – Radom był stolicš dystryktu radomskiego w Generalnym Gubernatorstwie. * 1944 – po upadku powstania warszawskiego w Radomiu zorganizowany został tajny oœrodek nauczania Uniwersytetu Warszawskiego. * 16 stycznia 1945 – wyzwolenie Radomia spod okupacji niemieckiej * 1949 – powstała Wieczorowa Szkoła Inżynierska NOT, która daje poczštek póŸniejszej Politechnice Radomskiej. * 1951 - powstała w Radomiu Oficerska Szkoła Lotnicza. 5 lat póŸniej trafiajš tu legendarni piloci Polskiego lotnictwa: m.in. gen. Stanisław Skalski i płk Wacław Król. * 1963 - ponowne zawišzanie Radomskiego Towarzystwa Naukowego. * 1975 – w wyniku reformy administracyjnej Radom odzyskał status stolicy województwa. * 25 czerwca 1976 – radomscy robotnicy rozpoczęli protest przeciw polityce rzšdu i PZPR, brutalnie stłumiony przez komunistów (Wydarzenia radomskie) - miasto stało się znanym oœrodkiem opozycji antykomunistycznej. * 1984 - powstało Międzyresortowe Centrum Naukowe Eksploatacji Majštku Trwałego - dzisiejszy Instytut Technologii Eksploatacji – jedna z wiodšcych placówek badawczych w kraju. * 4 czerwca 1991 – wizyta w Radomiu papieża Jana Pawła II * 1996 – Radomska Wyższa Szkoła Inżynierska otrzymała rangę Politechniki Radomskiej. * 25 maja 2002 – kardynał Joseph Ratzinger, obecny papież Benedykt XVI, odwiedził Radom w zwišzku ze œwięceniem Zygmunta Zimowskiego na biskupa. * 2004 - rozpoczęła się oczekiwana od kilkudziesięciu lat rewitalizacja Miasta Kazimierzowskiego. * 2005 - podpisanie w Radomiu porozumienia międzyregionalnego dotyczšcego budowy drogi ekspresowej Wschód-Zachód S12 * 2006 - inauguracja drugiego nawiedzenia kopii Obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej w Radomiu, której przewodniczył kardynał Stanisław Dziwisz, 44 biskupów i tysišce wiernych przybyłych z diecezji radomskiej. Peregrynacja w Diecezji Radomskiej Radom leży na skrzyżowaniu linii kolejowych prowadzšcych do Warszawy, Krakowa, Łodzi i Lublina. W mieœcie znajduje się dworzec kolejowy PKP oraz stacje PKP (Radom Południowy, Radom Potkanów, Radom Port Rozładunkowy).Drogi wojewódzkie Z Radomia do innych miejscowoœci prowadzš trzy drogi wojewódzkie: * 737 – Radom - Kozienice 79 * 740 – Radom - Potworów * 744 – Radom - Starachowice Rowerowy Jak dotšd, realizacja œcieżek rowerowych w Radomiu odbywała się bez kompleksowego programu rozwoju transportu rowerowego. Istniejšce œcieżki zbudowano przy okazji remontów ulic, w większoœci przypadkó niefachowo - przy zastosowaniu błędnej technologii opartej na zastosowaniu kostki brukowej. Radomskie Bractwo Rowerowe czyni jednak starania, by rozwój sieci œciezek rowerowych odbywał się w oparciu o konkretne założenia i przy wykorzystaniu odpowiednich technologii.Ważniejsze miejsca i zabytki Grodzisko 'Piotrówka' odrestaurowane staraniem SKRZR Powiększ Grodzisko 'Piotrówka' odrestaurowane staraniem SKRZR Katedra pod wezwaniem Najœwiętszej Marii Panny Powiększ Katedra pod wezwaniem Najœwiętszej Marii Panny Grodzisko "Piotrówka" Powstało ok. X w. Siedziba kasztelana radomskiego. Na podgrodziu rozcišgała się osada rzemieœlniczo-handlowa. Grodzisko zostało częœciowo odrestaurowane w 2004 staraniem Społecznego Komitetu Ratowania Zabytków Radomia. Koœciół œw. Wacława Najstarsza a jednoczeœne najbardziej tajemnicza budowla Radomia. Opierajšc się na niezachowanym do dziœ napisu na kamieniu znalezionym w nawie koœcielne datowano go na 1216 lub 1276. W XIX w. popadł w ruinę. Odrestaurowany w latach 1978-1986. Koœciół Farny œw. Jana Koœciół ufundowany przez Kazimierza Wielkiego. Wybudowany w latach 1360-1370 w stylu gotyckim. Koœciół i Klasztor oo. Bernardynów Zespół koœcielny ufundowany w roku 1468 przez króla Kazimierza Jagiellończyka wspólnie ze starostš radomskim, Dominikiem z Kazanowa. Całkowicie wymurowany do roku 1507. W skład zespołu wchodzi koœciół p.w. œw. Katarzyny Aleksandryjskiej i klasztor z unikalnš kuchniš klasztornš. Zamek Królewski Wzniesiony w latach 1360-1370 staraniem Kazimierza Wielkiego. PóŸniej kilkukrotnie przebudowywany. Zrujnowany podczas potopu szwedzkiego doczekał się tylko częœciowej odbudowy. Zachowane elementy zamku obejmujš parter i podziemia tzw. "Domu Wielkiego". W ostatnich latach staraniem Społecznego Komitetu Ratowania Zabytków Radomia przeprowadzono na zamku badania archeologiczne oraz częœciowš rekonstrukcję przypór. Mury miejskie Budowane wraz z zamkiem od 1364 przez Kazimierza Wielkiego. Posiadały trzydzieœcikilka baszt oraz trzy bramy. Do dziœ zachowały się fragmenty jednej z nich (tzw. "iłżeckiej") oraz fragment murów wtopiony w południowe skrzydło Kolegium oo. Pijarów. Œredniowieczna szkoła parafialna Odkryta zupełnie przypadkiem w 2005 podczas prac badawczych w zespole zabudowy na placu farnym. Niepozorna kamienica, która jak sšdzono jest bezwartoœciowš ruderš okazał się kryć pod warstwš tynku stare gotyckie mury. Planowane sa kompleksowe prace archeologiczne, które pozwolš m.in ustalić czas wzniesienia budowli. Kolegium oo. Pijarów, obecnie Muzeum im. Jacka Malczewskiego Powiększ Kolegium oo. Pijarów, obecnie Muzeum im. Jacka Malczewskiego Kolegium oo. Pijarów Wznoszone etapami poczšwszy od 1736 wg projektu A. Solariego. W latach międzywojennych siedziba Okręgowej Dyrekcj i Kolejowej. Obecnie muzeum. Klasztor benedyktynek z koœciołem œw. Trójcy Fundowany w 1613. Zasadniczš częœć budowli wzniósł w latach póŸniejszych Tylman z Gameren. Wielokrotnie niszczony i odbudowywany. Ostatni raz w 1920 Ratusz Pierwotny, gotycki stał poœrodku rynku. Obiekt rozebranu w pierwszej połowie XIX w. Nowy, neorenesansowy zbudowano wg. projektu Henryka Marconiego w latach 1847-1848. W latach okupacji hitlerowskiej planowana była rozbiórka ratusza - na szczęœcie nie doszłš do skutku. Gmach Komisji Wojewódzkiej Wybudowany w 1825-1827 jako siedziba władz utworzonego w 1816 województwa sandomierskiego ze stolicš w Radomiu. Klasycystyczny, monumentalny, zaprojektowany przez Antonio Corazziego po dziœ dzien pełni rolę siedziby władz wojewódzkich. Resursa Obywatelska. Dawniej Teatr Rozmaitoœci, póŸniej kino "PrzyjaŸń" Powiększ Resursa Obywatelska. Dawniej Teatr Rozmaitoœci, póŸniej kino "PrzyjaŸń" Resursa Obywatelska Wybudowana w 1847 wg projektu Ludwika Radziszewskiego. W latach 1918-1939 siedziba Teatru Rozmaitoœci. Po wojnie przebudowana na kino. Obecnie siedziba Cenrum Sztuki 'Resursa'. Rogatki Murowane, klasycystyczne, wzniesione w XIX w. przy głównych traktach wylotowych. Zachowały się dwie - przy dawnym przedmieœciu lubelskim oraz warszawskim. Loża masońska Wzniesiona w połowie XIX w. w stylu, klasycystycznym. Obecnie siedziba Prokuratury Okręgowej. Stara elektrownia Powiększ Stara elektrownia Stara elektrownia Pierwsza elektrownia w tzw. "Kongresówce", wzniesiona w 1903. Obecnie przebudowywana na Centrum Sztuki Nowoczesnej. Stary Ogród Utworzony w poczštkach XIX w. w układzie promienistym. Założenie ogrodowe, poważnie zdewastowane w trakcie I Wojny Œwiatowej uległo poważnym przekształceniom. Trwa renowacja kompleksu parkowego. .